İstanbul'un 'Bilinmeyen' 'İlk'leri...

İstanbul'da Kılıç balığı avlanması bir söylenti değildir. 19. yüzyıl ikinci yarısında, Çengelköy vapur iskelesi ile Vaniköy arasında bulunan dalyanlarda bu dev kılıç balığının avlandığı bilinmektedir.


İmrahor camii ( studios manastırı ya da Ayios İoannes Prodromos kilisesi), harap durumda olmasına rağmen İstanbul'un ayakta duran en eski yapısıdır. 454 - 463 yılları arasında yapıldığı bilinmektedir. İmparator Markianos ve İmparator I. Leon'un hükümdarlık dönemlerine rastlamaktadır.


Karaköy'ü Beyoğlu'na bağlayan en kısa yol olan tünel, 1863'te Londra'da, 1868'de New York'ta inşa edilenlerden sonra dünyanın en eski üçüncü yer altı toplu taşıma sistemidir. İngiliz sermayeli bir şirket tarafından yaptırılan tünel, 1875 yılında işletmeye açılmıştır.


Yapımı 1947 yılında tamamlanan İstanbul İnönü stadyumu'nda oynanan ilk maç Beşiktaş- AIK(İsveç) karşılaşmasıdır. Stadyum'un projesi, Fazıl Aysu ve Şinasi Şahingiray'la birlikte ünlü İtalyan Mimar Vietti Vioti'ye aittir.


24 Ağustos 2004 — Kadir Has Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Görevlisi Süleyman Faruk Göncüoğlu tarafından hazırlanan kitapta, İstanbul'daki ilk depremden ilk bedesten soygununa, ilk Türkçe ezandan ilk padişah suikastına, ilk gece kulübünden ilk genelevin açılmasına kadar birçok "ilk"e yer veriliyor.


Tarihi kaynaklar çerçevesinde İstanbul'da yaşanan bazı "ilk"ler şunlar:
"İstanbul'da bilinen ilk yer sarsıntısı, miladi 358 yılında oldu. Kentte büyük hasara yol açan depremde, büyük taş binaların çoğu zarar gördü.



İLK SÜTUN: ÇEMBERLİTAŞ
İstanbul'daki ilk tarihi sütun, bugün bulunduğu semte de adını veren Çemberlitaş. Roma'nın dünyaya yayıldığı yıllarda Frigya'dan alınarak Roma'daki Apollon tapınağı önüne dikilen sütun, I. Konstantinus tarafından Roma'dan getirtilerek, 11 Mayıs 330 tarihinde şimdiki yerine dikilip üzerine de kendi heykeli kondu.


İLK NÜFUS SAYIMI
'Fetih'ten 2 yıl sonra 1455'te, Fatih'in emriyle İstanbul'da ilk nüfus sayımı yapıldı. Bu sayıma ait defterde, Galata mahallelerinde oturanlar, devlete vergi ödeyen ve ödemeyenler, zengin ve fakirler, fetihten sonra gidenler, kalanlar veya tekrar dönenler, medeni ve ailevi durumları, dinleri ve sosyal nitelikleri belirtildi.


1477 yılında yapılan nüfus sayımı uyarınca da, İstanbul (Avrupa) yakasında 14 bin 803 hanelik nüfusun 8 bin 951'i Müslüman Türk, Galata'da ise 1521 hanelik nüfusun 535'i Müslüman Türk'tü. Bu rakama askerler, medrese öğrencileri ve tutsaklar eklenince kentin nüfusu yüz bine yaklaşıyordu.


İLK TRAFİK KAZASI
İstanbul'da ilk trafik kazası, 1912 yılında, bugünkü Şişli Camii önünde oldu.
İtalyan elçiliğinin şoförü, bir Arnavut'a çarparak yaraladı. Kazayı yaptıktan sonra kaçmaya çalışan şoför, Pangaltı'da arabasıyla giderken yakalandı.


İLK SİNEMA
Sinematograf, Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk defa Yıldız Sarayı'nda Sultan 2. Abdülhamit'in huzurunda sihirbaz Bernard tarafından gösterildi.
İstanbul'da halka açık sinema gösterisi ise Weinberg tarafından 1897 yılında Galatasaray'daki Sponeck Birahanesi'nde yapıldı. Kentteki ilk sinema da, Şehzadebaşı'ndaki Fevziye Kıraathanesi'nde açıldı.


KARNE İLE İLK EKMEK
İstanbul'da, 14 Ocak 1942 tarihinden itibaren ilk kez karne ile ekmek satılmasına başlandı. Bu tarihten sonra "Francala" ekmek üretimi durduruldu.
Ekmek alabilmek için nahiye müdürlüklerinden karne temin etmek gerekiyordu.


İLK GREV
İstanbul'da ilk grev, Beyoğlu telgraf işçileri tarafından 1872 yılında yapıldı.
Tramvay ve tünel işçilerinin 1920 yılının Mayıs ayında yaptıkları grev ise İstanbul tarihindeki ilk büyük grevdi. Yevmiyelerinin artırılmasını ve bazı sosyal haklar isteyen işçiler, olumlu yanıt alamayınca 10 Mayıs'ta greve başladı.


İSTANBUL'UN İLK GECE KULÜBÜ
Osmanlı İstanbulunda, 'Pera' (karşı yaka) dışında meyhane ya da benzeri eğlence yerlerinin açılmasına izin verilmezdi. Batılı anlamdaki ilk kulüp, Sadrazam Mehmed Emin Ali Paşa'nın himayesinde 24 Kasım 1870'te 'Encümen-i Ülfet' (Dostluk Cemiyeti) ismiyle açıldı.
Alkollü içki ve kumarın serbest olduğu kulüp, Ramazan ayının ilk günü hizmete girdi. Böylelikle 'ilim ve irfan erbabının, şairlerin ve sanatkarların hoşça vakit geçirmelerini amaçlıyoruz' mesajı verilmek istendi, ancak kulüp tepkiler üzerine açıldıktan bir yıl sonra kapatıldı.


İlk tüp geçit projesi 
Fransızlar 1860-1870 yıllan arasında denizaltında Sarayburnu-Üsküdar (Şemsipaşa) arasında bir çelik tünel tasarımı sunmuş. Bu projedeki temel amaç Rumeli ve Anadolu demiryollarının kesintisiz olarak birlikte çalışmalarıymış. Bugünkü tüp geçiş projesi de aynı amacı taşıyor.

Bilinen ilk hapishane 
Kayıtlara göre, kentte bilinen ilk hapishane Ayvansaray Semti`nde yer alan Anemas Zindanları.

İlk kule
İstanbul`un ilk kulesi miladi 1349`da Cenevizliler tarafından yaptırılmıştı. Cenevizliler bu kuleyi İstanbul`un deniz ticaretini kontrol etmek amacıyla inşa etmişlerdi.

İlk yangın kulesi 
14`üncü yüzyılda Cenevizliler tarafından yaptırılan `Galata Kulesi` kentin ilk yangın kulesi olarak kullanıldı.

Anadolu Yakası`nda inşa edilen İlk cami 
Anadolu yakasının ilk camisi Üsküdar`da Rum Mehmed Paşa Camisi`dir. Camiyi 1466-1469 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış olan Rum asıllı Mehmed Paşa yaptırmıştır.


İlk metro 
1871-1876 arasında inşa edilen ve Karaköy (Galata) ile Beyoğlu`yu (Pera) yeraltmdan birbirine bağlayan toplu taşıma sistemi olan Tünel, Istanbul`in ilk metrosu olma özelliğini taşıyor. 1863`te hizmete giren Londra ile 1868 yılında inşa edilen New York Metrosu`ndan sonra dünyanın en eski üçüncü metrosudur. 18 Ocak 1875`de hizmete giren ve 573 metre uzunluğunda olan metro, o günlerde 170 bin liraya malolmuş.


Bu blogdaki popüler yayınlar

1889 Şam'dan Güzel Bir Hikaye... [Kalenderi-Dehri Gezsen]

'Kadınım- Doğum(Şiir)'... Volkan Konak...

Hangi Marka Hangi Ülkenin... Meraklısına