Bilginin 6 Hali...



Eskiden okullarda gençlere "bilginin 6 hali"ni öğretirlerdi. Bu faydalı bir bilgiydi, bilgilerin bilgisiydi ve en önemli bilgiydi.böylece gençler sahip olduklar bilgilerin bilgi basamaklarının hangisine ait olduğunu ve değerini anlardı. bu aslında " BİRŞEY KARŞISINDA ONU BİLME YÖNÜNDEN KAÇ HALDE BULUNABİLİRİM?" sorusunun cevabıydı.

İnsan bilinecek nesne karşısında farklı seviyelerde bilgiye sahip olabilir:Günlük yaşayışımızda sohbet ederken çok zaman "Birşeyi ya biliriz ya bilmeyiz!" deriz.Aslında bu doğru değildir; suyun katı-sıvı-gaz halinde olması gibi bilgininde bir üçüncü hali vardır, bu da "zennetmek"tir. Zan bilgiyle bilgisizlik arasındaki
haldir ve bilginin üçüncü halidir.

En kıymetli bilgi şüphesiz kesin bilgidir.Bu bilgiye bilimsel bilgi, kısaca "bilim" diyoruz.Fakat her zaman kesin bilgiye sahip olamıyoruz.Günlük hayatımızda tahmine ve zanna dayanan bilgilere de ihtiyaç duyuyoruz.Hava tahmin raporları böyledir.Zanna dayanan bilgi, zıddı da olması ihtimal dahilinde olan bilgidir.Bir bilgiye "zan" diyebilmemiz için bu bilginin gerçek olma ihtimalinin, zıddının gerçek olma ihtimalinden fazla olduğuna inanmamız gerekir.

Gerçekleşme ihtimali zayıf olana "vehim" denir.Bir bilginin gerçek olma ihtimaliyle zıddının gerçek olma ihtimali bize göre eşitse bu bilgimize şüphe "şekk" deriz.Birşeyi hiç bilmiyorsak buna "bilgisizlik" (cehalet) diyoruz.Fakat bazen bilmediğimizi de bilmeyiz.Bu tür bilgisizliğe "katmerli bilgisizlik" denir; bilgiye sahip oluş merdiveninin en alt basamağı, dolayısıyla en kötüsü budur.Yanılmalarımızın ardında çok zaman bu vardır.

Bilme merdivenini en üst basamağından en alt basamağına kadar şöylece gösterebiliriz.

Birşeyi;

1)Ya biliriz:"Bilim" %100
2)Ya zannederiz:"zan" %51-52
3)Ya şüphe ederiz:"şüphe,şekk" %50
4)Ya vehmederiz:"Vehim" %48-49
5)Ya bilmeyiz:Bilgisizlik %0
6)Ya bilmediğimizi de bilmeyiz:"Ketmerli bilgisizlik" (cehl-i mürekkeb) %-0


Birşeyle, nesneyle ilgili bilgimizin bunlardan hangisi olduğuna dikkat edelim.
Bilgilerimizi ve bize sunulan bilgileri bu basamakları gözönünde bulundurmadan kabul edersek yanılma ihtimalimiz büyük olur.Atalarımız asırlarca bilgiye ulaşma yolunda hep bu basit görünen basamakları kullandılar, bilimde büyük başarılar elde ettiler.Onların başarılarını özlüyorsak biz de bu basamaklardan faydalanmalıyız.

Bu blogdaki popüler yayınlar

1889 Şam'dan Güzel Bir Hikaye... [Kalenderi-Dehri Gezsen]

'Kadınım- Doğum(Şiir)'... Volkan Konak...

Hangi Marka Hangi Ülkenin... Meraklısına